Dedektörle yakalanmanın cezası nedir sorusunun cevabı somut olayın şartlarına göre belirlenmektedir. Öncelikle şu hususun altını çizmek gerekir ki, dedektör almak, satmak veya yanında bulundurmak tek başına suç teşkil etmez.
Bunun yanında dedektör genellikle kültür varlıklarının tespit edilmesi amacıyla bulundurulduğu ve izinsiz olarak kazı veya sondaj yapılması ya da izinsiz olarak define araştırılması suç olarak düzenlendiği için dedektör ile yakalanan kişilerin cezalandırıldığı görülmektedir.
Dedektör ile Yakalanmak Suç mu?
Dedektör ile yakalanan bir şahsın izinsiz kazı veya sondaj yaptığına ya da sit alanı içerisinde kalan bir yerde izinsiz olarak define araştırdığına yönelik her türlü şüpheden uzak, somut ve yeterli delil bulunmadığı sürece fail hakkında beraat kararı verilmesi gerekmektedir.
Dedektörle Yakalanmanın Cezası Ne Kadardır?
Dosya kapsamında yer alan tüm deliller doğrultusunda dedektör ile yakalan kişilerin kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yaptıkları sonucuna ulaşılırsa, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir.
Bunun yanında yine dedektör ile yakalan kişilerin dosyadaki diğer deliller ile birlikte izinsiz olarak define araştırdıkları kanaatine varılırsa, bu kişiler üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. Ancak, bu fiillerin yurt dışına kültür varlıklarını kaçırma amacıyla veya kültür varlıklarının korunmasında görevli kişiler tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
Dedektörle Yakalanmanın Cezası Nedir Yargıtay Kararları
Yazımızın bu kısmanda dedektörle yakalanmanın cezası nedir sorusunun cevabını Yargıtay ceza dairelerinin çeşitli tarihlerde verdiği emsal kararlar üzerinden değerlendirmeye çalışacağız.
Kazı Yapılmayan Yerde Dedektörle Yakalanma Durumu
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2016/6779 sayılı kararı, Kozaklı İlçe Jandarma Komutanlığına yapılan bir ihbar üzerine, olay yeri olan Kozaklı ilçesi, İ….. köyü, …. mevkiine giden kolluk görevlilerince, arazide park halindeki bir araç ile yanında sanıklar …, … ve …’ın görüldüğü, kolluk görevlilerince arazide yapılan incelemede sanıklar tarafından bırakılmış arama dedektörü, kazma ve küreğin bulunması üzerine, sanıklar hakkında soruşturmaya başlandığı, her ne kadar sanıklar hakkında 2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan dava açılmış ise de; sanıkların verdiği ifadelerinde, olay yerine dedektörü denemek amacıyla geldiklerini, ancak henüz denemeye başlamadan kolluk görevlilerinin gelmesi üzerine dedektör ile kazma ve küreği arazi üzerine bıraktıklarını, suç kasıtlarının olmadığını, sadece dedektörün çalışıp çalışmadığını denemek istediklerini beyan ettikleri, kolluk görevlilerince arazide yapılan incelemelerde bir kazı yerinin tespit edilmediği, sanıkları arama dedektörünü kullanırken gören bir tanık beyanının da olmadığı, tüm bu nedenlerle sanıkların eylemlerinin atılı suç olan izinsiz araştırma yapma suçuna hazırlık hareketleri olması ve atılı suçun icra hareketlerinin yapıldığına dair delillerin bulunmaması karşısında, atılı suçtan sanıkların beraatine karar verilmesinde bir aykırılık bulunmamaktadır.
40 Cm’nin Altında Kazı Yapılması Ve Dedektörle Yakalanma Durumu
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2014/24661 sayılı kararı, Olay tarihinde, Badalya Tepe mevkiinde, sanıkların dedektör ile define aradıklarının kolluk kuvvetlerine ihbar edilmesi üzerine, olay yerine gidildiği, olay yerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.01.2012 tarihli tutanak ile, sanıkların kolluk kuvvetlerini görünce kaçtıklarının, olay mahallinde yakalandıklarında, ellerinde bir adet dedektör ile çanta içerisinde bir adet dedektörün bulunduğunun, olay mahallindeki toprağın yer yer yüzeysel olarak eşelenmiş olduğunun tespit edildiğinin belirtildiği; sanık M ve temyize gelmeyen sanık O’nun aşamalarda verdikleri ortak beyanlarında, diğer sanıklar ile define aramak için olay yerine geldiklerini, dedektörü çalıştırmadan yakalandıklarını beyan ettikleri; sanık C…’un aşamalarda verdiği benzer ifadelerinde, temyize gelmeyen sanık O… ile define aramak için olay yerine gittikleri esnada sanık M….’nın kendilerini aradığını nerede olduklarını sorduğunu, kendisinin de dedektörü denediğini söylemesi üzerine diğer sanıkların yanına geldiklerini beyan ettiği, sanık E…’in aşamalarda verdiği benzer ifadelerinde, sanıklar ile olay mahallinde buluştuğunu, sanık C…’un elinde 2 adet çanta olduğunu ve içinde dedektör bulunduğunu, C…’un dedektörü kurduğunu, kullanmadan yakalandıklarını beyan ettiği; 10.02.2012 tarihli müze raporunda, verilen koordinatlar doğrultusunda yapılan arşiv araştırmasında, olay yerinin sit alanı dışında kaldığının tespit edildiğinin belirtildiği anlaşılmış ise de;
Sanıkların, eylemlerinin dedektör ile araştırma yapma boyutunu aşarak toprağı eşelemek suretiyle kazı yapmaya dönüştüğü ancak eşelenerek kazılan toprağın derinliğinin 40 cm altında olması nedeniyle eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı; diğer yandan dosya içerisinde kazı mahallinin niteliğine ilişkin olarak yerinde yapılmış incelemeye dayanan herhangi bir tutanak ya da rapor bulunmadığı anlaşılmakla; olay yerinde keşif icra edilerek, söz konusu yerin, sit alanı veya 2863 sayılı Kanunun 6. maddesine göre, korunması gerekli kültür varlığı olan yerlerden olup olmadığı hususunun kesin olarak tespiti ile sonucuna göre, sanıklar hakkında 2863 sayılı Kanunun 74/1-1.cümle veya 74/1-2.cümle uyarınca belirlenecek cezada TCK’nın 35/2. maddesi uyarınca indirim yapılması gerektiği gözetilmeksizin; hatalı değerlendirme ile sanıklar hakkında eksik ceza tayini yasaya aykırıdır.
Dedektörle İzinsiz Define Araştırma İddiası
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2015/8110 sayılı kararı, olay tutanağına göre, sanığın ve haklarında aynı suçtan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen . .. ile …’ın kazı yaparken suç üstü yakalanmadıkları, olay yerinde kazı fiilinde kullanılabilecek herhangi bir alet ele geçirilemediği gibi, kazının eski ya da yeni olup olmadığına ve şahısların üzerlerinde toprak, çamur, v.b. kalıntılar bulunup bulunmadığına dair gözlem de yapılmadığı, keşifte ifadesine başvurulan tutanak tanığı …’ın, sözü edilen hususlarda tutanak içeriğinden farklı bir beyan vermediği, dolayısıyla, aşamalarda yaptığı savunmalarda, olay yerinde tespit edilen kazının kendileri tarafından gerçekleştirilmediğini söyleyen sanığın, anılan savunmasının aksine dosya kapsamında delil mevcut olmadığı; Diğer yandan, sanığın ve … ile … isimli şahısların olay yerine dedektör ve aparatları ile birlikte geldikleri, kolluk kuvvetlerince, sanık ve …’in oturur vaziyette, …’ın ise elinde dedektör olduğu halde kaçarken yakalandığı, dosya içerisinde mevcut 25/09/2008 tarihli yakalama ve muhafaza altına alma tutanağına göre, bir adet define arama kılavuzu ile kareli kağıda çizilmiş bir adet krokinin de olay yerinde ele geçirilen eşyalardan olduğu, sanığın aşamalardaki savunmalarında, besi çiftliği yapmak istediğini, suya en yakın yeri bulması amacıyla …’ı çağırdığını, su bulmaktan başka bir amaçları olmadığını beyan ettiği, bununla birlikte, sanığın ve adı geçen diğer şahısların, olay günü saat 21:30 sıralarında yapılan ihbar üzerine yakalanmış olmaları, yanlarında dedektör ve aparatlarının yanı sıra define arama kılavuzu ile kroki getirmeleri birlikte değerlendirildiğinde, savunmanın inandırıcılıktan uzak ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu bakımdan sanığın eyleminin 2863 sayılı Kanunun 5728 sayılı Kanun ile değişik 74/2 maddesinde düzenlenen “izinsiz define araştırma” suçu kapsamında irdelenmesi gerektiği; Sanığın ve diğer şahısların aşamalarda verdikleri ifadelerde, henüz çalışmaya başlayamadan kolluk kuvvetlerince yakalandıklarını beyan ettikleri, 25/09/2008 tarihli olay tutanağında dedektörün kullanılır vaziyette iken görüldüğüne dair bir açıklama yer almayıp, tutanak tanığı …’ın da belirtilen yönde bir beyanda bulunmadığı, dolayısıyla her ne kadar olay yerinde dedektör aparatları bulunmuş ve …isimli şahıs, kaçarken elinde dedektör ile görülmüş ise de, “izinsiz define araştırma” suçunun icra hareketlerine başlandığı hususunda şüphe mevcut olduğu, kaldı ki, sanık ve arkadaşları ile tutanak tanığının da iştirak ettiği keşifte belirlenen olay yeri, 2863 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamı dışında kaldığından, belirtilen suçun unsurlarının da oluşmadığı anlaşılmakla; tüm dosya içeriği açıklanan şekilde değerlendirilmek suretiyle sanığın beraatine karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin mahkumiyetine dair hüküm tesisi yasaya aykırıdır.
Failin Sit Alanı Olmayan Yerde Dedektör İle Yakalanması
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2015/12957 sayılı kararı, .İlçe Jandarma Komutanlığı’na yapılan ihbarda, …köyü, …. mevkiinde kaçak kazı yapıldığının bildirilmesi üzerine kolluk görevlilerince olay yerine gidildiği, sanık …’in elinde arama dedektörü, sanık…’ın ise elinde kazma bulunduğunun görüldüğü ve bu şekilde sanıkların yakalandıkları, sanıklardan…. dosya kapsamında mevcut savunmasında, olay günü sanık …’le gezmek amacıyla bahse konu yere piknik yapmak için gittiklerini, yanlarında başka kimsenin olmadığını, üzerine atılı suçlamayı kabul etmediğini, merakı olduğu için dedektörü yanına aldığını, zaten çalıştırmadığını, sanık…ise savunmasında, olay günü sanık… ile birlikte bahse konu yere piknik yapmak için gittiklerini, define aramadıklarını beyan ettikleri, dava konusu yerde, zemine müdahale edildiğine dair herhangi bir tespitte bulunulmaması karşısında sanıkların, kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı yapmak suçundan cezalandırılamayacağı, dedektör ile araştırma yapılan yerin sit alanı veya 2863 sayılı kanun kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliğine haiz olmadığının anlaşılması karşısında ise sanıkların eylemlerinin izinsiz define araştırma suçunu da oluşturmayacağı, bu kapsamda sanıkların yüklenen suçtan beraatlerine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek, mahkumiyetlerine ilişkin yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi yasaya aykırıdır.
Arabada Dedektör Bulundurmak Suç mu?
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2016/1675 sayılı kararı, Sarıoğlan İlçe Jandarma Komutanlığına yapılan ihbar üzerine, kolluk görevlilerince Sarıoğlan ilçesi, Y… köyü, D… mevkiine gidildiğinde, kolluk görevlilerini gören sanıklar N.. K.., M.. Y.. ve Ü.. K..’ın araçlarına binerek olay yerinden kaçmaya çalıştıkları ancak yapılan takip sonucu durduruldukları ve yakalandıkları, yapılan aramada bir adet arama dedektörünün ve aparatlarının ele geçirildiği, sanıklarda, araçlarının içinde veya olay yerinde kazma, kürek gibi suç aletlerinin bulunmadığı ve olay yerinde yapılan incelemede yeni kazılmış bir kazı yerinin tespit edilmediği, yine olay yerine giden kolluk görevlilerince sanıkların izinsiz kazı yaptıkları esnada yakalanmadıkları, sanıkları kazı yaparken gören tanık ifadelerinin de olmadığı ve sanıkların da verdikleri ifadelerinde olay yerinde kazı yapmadıklarını, sadece dedektörleri denemek istediklerini beyan ettikleri, tüm dosya kapsamından sanıkların kültür varlığı bulabilmek amacıyla izinsiz kazı yaptıklarına dair mahkumiyetlerine yeterli delillerin bulunmadığı, sanıkların eylemlerinin izinsiz define araştırma suçunu oluşturabileceği, Kayseri Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 19.04.2013 tarih, 596 sayılı kararıyla Y… köyü, D…mevkiinde bulunan nekropol alanının 1. derece arkeolojik sit alanı olduğunun kabul edildiği anlaşılmakla, olay yerinde fen bilirkişisi marifetiyle keşfin yapılarak, sanıkların arama dedektörü ile araştırma yaptıkları yerin, sit alanı içerisinde kalıp kalmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre hukuki sorumluluklarının tayin edilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi yasaya aykırıdır.
Kaçak kazı yapılması ve izinsiz olarak define araştırılması suçları ile dedektörle yakalanmanın cezası nedir? konusuna ilişkin olarak Ağır Ceza Avukatı Harun Karadağ ile iletişime geçebilirsiniz.
