İşyerinde Cinsel Taciz Nedir?
İşyerinde cinsel taciz, bir çalışanın iş ilişkisi kapsamında maruz kaldığı, cinsel içerikli söz, davranış, teklif, ima veya fiziksel temas niteliğindeki rahatsız edici eylemlerdir. Bu tür davranışlar yalnızca kadınlara yönelik olmayıp erkek çalışanlara karşı da gerçekleştirilebilir. Ancak uygulamada en sık karşılaşılan durum, işyerinde tacize uğrayan kadın çalışanların maruz kaldığı vakalardır.
Cinsel taciz, mağdurun vücut dokunulmazlığının ihlal edilmesini gerektirmez. Israrlı mesajlar göndermek, cinsel içerikli konuşmalar yapmak, uygunsuz teklifler sunmak veya çalışanı cinsel yönden rahatsız edecek ifadeler kullanmak da cinsel taciz suçunu oluşturabilir.
Günümüzde birçok çalışan, özellikle patron tarafından tacize uğramak veya amir konumundaki kişiler tarafından baskı altında bırakılmak nedeniyle hukuki haklarını araştırmaktadır. Türk Ceza Kanunu ve İş Kanunu, çalışanları bu tür davranışlara karşı koruyan önemli düzenlemeler içermektedir.
İşyerinde Cinsel Taciz Suçunun Yasal Dayanağı
İşyerinde cinsel taciz suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre bir kişiyi cinsel amaçla taciz eden kimse hakkında hapis veya adli para cezası uygulanabilir.
Ancak suçun iş ilişkisinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde ceza artırılmaktadır. Özellikle işveren, müdür, yönetici veya amir pozisyonundaki kişilerin çalışanlara yönelik gerçekleştirdiği taciz eylemleri daha ağır yaptırımlara tabidir.
Bu nedenle patron tarafından tacize uğramak, sıradan bir cinsel taciz olayına göre daha ağır hukuki sonuçlar doğurabilmektedir.
İşyerinde Sözlü Tacize Uğramak Suç Oluşturur Mu?
Çalışanların en çok merak ettiği konulardan biri de iş yerinde sözlü tacize uğramak durumunun suç sayılıp sayılmayacağıdır.
Cinsel içerikli şakalar yapmak, kişinin fiziksel özellikleri hakkında rahatsız edici yorumlarda bulunmak, sürekli olarak cinsel imalarda bulunmak veya çalışanı psikolojik baskı altına almak amacıyla cinsel içerikli ifadeler kullanmak sözlü taciz kapsamında değerlendirilebilir.
Özellikle şu davranışlar suç teşkil edebilir:
- Cinsel içerikli sözler söylemek,
- Israrlı şekilde duygusal veya cinsel ilişki teklifinde bulunmak,
- Çalışanı küçük düşürücü cinsel ifadeler kullanmak,
- Müstehcen mesajlar göndermek,
- Cinsel içerikli telefon görüşmeleri yapmak,
- Çalışanın istememesine rağmen cinsel konular açmak.
Bu tür eylemler yalnızca disiplin yaptırımı değil, aynı zamanda ceza soruşturmasına da konu olabilir.
Patron Tarafından Tacize Uğramak Halinde Ne Olur?
İşyerinde yaşanan taciz olaylarının önemli bir kısmı üst pozisyondaki kişiler tarafından gerçekleştirilmektedir. Patron tarafından tacize uğramak, mağdur açısından çoğu zaman işini kaybetme korkusunu da beraberinde getirmektedir.
İşverenin veya yönetici konumundaki kişinin;
- İşten çıkarma tehdidinde bulunması,
- Terfi vaadiyle cinsel yakınlık talep etmesi,
- Çalışanı cinsel içerikli konuşmalara zorlaması,
- Mesai dışında rahatsız edici şekilde iletişim kurması,
gibi davranışları ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
Bu gibi durumlarda hem ceza hukuku hem de iş hukuku bakımından çeşitli haklar ortaya çıkmaktadır.
İşyerinde Tacize Uğrayan Kadın Ne Yapmalı?
“İşyerinde tacize uğrayan kadın ne yapmalı?” sorusu uygulamada en sık sorulan sorular arasında yer almaktadır.
Tacize maruz kalan çalışanın öncelikle delillerini koruması büyük önem taşır. Çünkü ceza soruşturması ve iş mahkemesindeki süreçlerde deliller belirleyici rol oynar.
Taciz mağduru çalışan aşağıdaki adımları değerlendirebilir:
1. Delilleri Saklayın
- WhatsApp yazışmaları,
- SMS kayıtları,
- E-postalar,
- Ses kayıtları (hukuki şartları oluştuğunda),
- Kamera görüntüleri,
- Tanık beyanları,
delil niteliği taşıyabilir.
2. Durumu Yazılı Olarak Bildirin
İnsan kaynakları birimine veya işveren temsilcisine yazılı başvuru yapılması ileride açılacak davalarda önem arz edebilir.
3. Savcılığa Şikâyette Bulunun
Cinsel taciz suçları hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına başvurularak soruşturma başlatılması talep edilebilir.
4. İş Akdini Haklı Nedenle Feshedin
Taciz nedeniyle çalışma ortamının çekilmez hale gelmesi durumunda çalışan, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve şartları varsa kıdem tazminatı talep edebilir.
5. Avukat Desteği Alın
Özellikle ceza soruşturması ile iş hukuku sürecinin birlikte yürütülmesi gereken olaylarda uzman bir ceza avukatından destek alınması hak kayıplarını önleyebilir.
İşyerinde Sözlü Tacizin Cezası Nedir?
İşyerinde sözlü tacizin cezası, olayın niteliğine ve kullanılan ifadelerin ağırlığına göre değişmektedir.
Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesi kapsamında değerlendirilen cinsel taciz suçunda fail hakkında hapis cezası veya adli para cezası uygulanabilir.
Suçun;
- İş ilişkisinden kaynaklanan nüfuz kullanılarak işlenmesi,
- Amir veya işveren tarafından gerçekleştirilmesi,
- Mağdurun işten ayrılmak zorunda kalmasına neden olması,
halinde ceza artırılabilmektedir.
Bu nedenle işyerinde sözlü tacizin cezası belirlenirken olayın tüm özellikleri dikkate alınmaktadır.
İşyerinde Cinsel Taciz Nedeniyle Tazminat Alınabilir Mi?
Cinsel taciz mağduru çalışan yalnızca ceza soruşturması başlatmakla kalmaz, aynı zamanda maddi ve manevi tazminat talebinde de bulunabilir.
Özellikle;
- Kişilik haklarının ihlal edilmesi,
- Psikolojik zarar oluşması,
- Çalışma hayatının olumsuz etkilenmesi,
durumlarında manevi tazminat gündeme gelebilir.
Bazı olaylarda uğranılan ekonomik kayıplar nedeniyle maddi tazminat talebi de mümkündür.
İşyerinde Cinsel Taciz Davalarında Delillerin Önemi
İşyerinde cinsel taciz suçlarının çoğu kapalı ortamlarda gerçekleştiğinden delil elde etmek her zaman kolay değildir.
Mahkemeler ve savcılıklar;
- Tanık anlatımlarını,
- Telefon kayıtlarını,
- Elektronik yazışmaları,
- Kamera görüntülerini,
- Olayın oluş şekline ilişkin diğer verileri,
birlikte değerlendirerek sonuca ulaşmaktadır.
Bu nedenle tacize maruz kalan çalışanların delil niteliği taşıyabilecek belgeleri muhafaza etmeleri son derece önemlidir.
İşyerinde Cinsel Taciz Suçunda Zamanaşımı ve Şikâyet Süresi
Cinsel taciz suçları bakımından şikâyet hakkının süresinde kullanılması gerekir. Olayın öğrenilmesinden sonra kanunda öngörülen süre içerisinde savcılığa başvurulması önem taşımaktadır.
Şikâyet süresinin kaçırılması bazı durumlarda soruşturma yapılmasını engelleyebileceğinden, mağdurların hukuki destek alarak süreci geciktirmeden başlatmaları tavsiye edilir.
İşyerinde Cinsel Taciz – Yargıtay Kararları
Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 2023/3916 sayılı kararı, Temyiz dışı sanık … ile şikayetçinin olay tarihinden önce aynı işyerinde çalışmaları nedeniyle birbirlerini tanıyor oldukları, olay tarihinde ise temiz dışı sanık … ile sanık …’ın ikisinin de aynı işyerinde çalıştıkları ve sanık …’ın şikayetçiyi tanımadığı, şikayetçinin cep telefonu numarasının temyiz dışı sanık … tarafından sanık …’a verildiği ve şikayetçi hakkında uygunsuz bir hayat yaşadığını ve arkadaşlık yapabileceğini söylediği, bunun üzerine sanık …’ın şikayetçinin 0539… … numaralı telefonuna sanık …’ın kullanmış olduğu 0530….51 numaralı telefondan “Selam sizinle tanışmak istiyorum, gerçekten çok tatlısın size hayranım, ne dersiniz benimle macera yaşamak ister misin benimle çok heyecanlı olacak”, “Cevap vermedin nezaket gereği cevap vermeni beklerdim”, ” Şimdi sen söyle düşünürsün kim bu adam nereden çıktı böyle düşünme ve endişe etmen normal” şeklinde aynı gün içerisinde cinsel taciz içeren mesajlar gönderildiği anlaşıldığından sanık hakkında şikayetçiye birden fazla mesaj göndermesi zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasını gerektirmese de alt sınırından uzaklaşılmak suretiyle teşdit hükümleri uygulandığı, adli sicil kaydı göz önünde bulundurulduğunda suç tarihinden önce kasten suç işlemesi nedeniyle üç aydan fazla hapis cezası ile cezalandırılmış olması göz önünde bulundurulduğunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve hapis cezasının ertelenmesi şartlarını taşımadığından uygulanmadığına karar verilmiştir.
Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 2023/3916 sayılı kararı, Sanıkla arasında dosyaya yansıyan herhangi bir husumet bulunmayan katılanın aşamalardaki samimi anlatımları, savunma ile tanık ..’nin beyanları nazara alındığında, sanığın aynı işyerinin mutfak kısmında çalışmaya başlayan katılana olay günü gizlice yaklaşıp arkadan sarılarak belinden tuttuğu katılanı kendisine çekmek suretiyle TCK’nın 102/1. maddesinde düzenlenen basit cinsel saldırı suçunu işlediği tüm dosya içeriğinden anlaşıldığından, sanığın bu suçtan mahkumiyetine karar verilmesi yerine olayda fiziksel temas olduğu gözetilmeden suç vasfının tayininde yanılgıya düşülerek cinsel taciz suçundan hüküm kurulması yasaya aykırıdır.
Sonuç
İşyerinde cinsel taciz, yalnızca etik dışı bir davranış değil aynı zamanda ciddi hukuki yaptırımları bulunan bir suçtur. İş yerinde sözlü tacize uğramak, patron tarafından tacize uğramak veya farklı şekillerde cinsel baskıya maruz kalmak durumunda çalışanların sessiz kalması gerekmez. Türk Ceza Kanunu ve İş Kanunu, mağdurları koruyan önemli mekanizmalar sunmaktadır.
İşyerinde tacize uğrayan kadın veya erkek çalışanlar, delillerini koruyarak savcılığa başvurabilir, iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve şartların oluşması halinde tazminat talep edebilir. Her somut olayın özellikleri farklı olduğundan, sürecin bir cinsel suçlar avukatı eşliğinde yürütülmesi hak kayıplarının önüne geçecektir.
Aşağıda bağlantıları verilen adreslerden konu ile ilgili yazılarımızın incelenmesi gerek duyulması halinde de iletişim bilgilerinden hukuk büromuza ulaşılması mümkündür.
“Cinsel İstismarda Delil Olmadan Ceza Verilir Mi?“
“Cinsel İftira Mağdurları Hangi Haklara Sahiptirler“
“Hangi Sözler Cinsel Tacize Girer“
“Cinsel İstismarda Kamu Davası Nasıl Düşer?“
“Cinsel Suçlarda Mağdurun Çelişkili Beyanları“
“Cinsel Taciz Suçu Gizli Ses ve Görüntü Kaydıyla İspatlanabilir mi?”
“Cinsel Saldırıya Teşebbüs Cezası“
“Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Yaşta Hata”
Cinsel Suçlar ve “İşyerinde Cinsel Taciz Suçu” ile ilgili olarak Cinsel Suçlar Avukatı Harun Karadağ ile iletişime geçebilirsiniz.
