Cinsel suçlarda tutuklama, kişinin cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, cinsel taciz veya reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarından şüpheli ya da sanık olması nedeniyle, belirli hukuki şartlar altında özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Ancak cinsel suçtan soruşturma başlatılması veya dava açılması, kişinin mutlaka tutuklanacağı anlamına gelmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Ayrıca tutuklama tedbirinin ölçülü olması ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağının açıklanması zorunludur.
Cinsel suçlarda tahliye ise yalnızca delil yetersizliğine bağlı değildir. Kaçma şüphesinin bulunmaması, delillerin önemli ölçüde toplanmış olması, suçun hukuki niteliğinin değişmesi, tutukluluk süresinin uzaması veya adli kontrol tedbirlerinin yeterli hale gelmesi de tahliye kararı verilmesini sağlayabilir.
Bu yazıda cinsel suçlarda tutuklama ve tahliye şartlarını, her suç türü açısından ayrı ayrı değerlendirerek Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında inceleyeceğiz.
Cinsel Suçlarda Tutuklama Şartları Nelerdir?
Cinsel suçlarda tutuklama kararı verilmesi için suçlamanın ciddi olması tek başına yeterli değildir. CMK 100 ve 101. maddelerde düzenlenen şartların somut olayda bulunması gerekir.
Tutuklamanın başlıca şartları şunlardır:
- Şüpheli veya sanık hakkında somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesinin bulunması.
- Kaçma, saklanma, delilleri karartma veya mağdur ve tanıklar üzerinde baskı oluşturma gibi bir tutuklama nedeninin bulunması ya da katalog suç hükümlerinin uygulanabilmesi.
- Tutuklamanın suçun niteliği, beklenen yaptırım ve dosyanın koşulları bakımından ölçülü olması.
- Adli kontrol tedbirlerinin neden yeterli olmayacağının somut gerekçelerle ortaya konulması.
- Kanunda tutuklama yasağı öngörülmemiş olması.
Bu şartlar birbirinden bağımsız değerlendirilmelidir.
Örneğin çocuğun cinsel istismarı suçundan soruşturma yürütülmesi, suçun katalog suçlar arasında bulunması nedeniyle tutuklama nedeni bakımından önem taşır. Ancak şüphelinin isnat edilen eylemi gerçekleştirdiğine ilişkin kuvvetli suç şüphesini destekleyen somut delillerin bulunması yine de zorunludur.
Benzer şekilde kuvvetli suç şüphesinin mevcut olması, adli kontrol tedbirlerinin değerlendirilmesine engel değildir.
Önemli olan, kişinin cinsel suçla itham edilmesi değil, özgürlüğünden yoksun bırakılmasını gerektiren hukuki şartların bulunmasıdır.
Cinsel Suçlar Katalog Suç mudur?
Cinsel suçların tamamı tutuklama bakımından katalog suç değildir.
CMK 100/3 kapsamında, cinsel saldırının birinci fıkrası dışındaki hâlleri ile çocukların cinsel istismarı katalog suçlar arasında düzenlenmiştir.
Buna karşılık reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz suçları katalog suç kapsamında değildir.
| Suç türü | Kanuni dayanak | Katalog suç durumu |
| Basit cinsel saldırı ve sarkıntılık | TCK 102/1 | Katalog suç değil |
| Nitelikli cinsel saldırı | TCK 102/2 ve ilgili nitelikli hâller | Katalog suç kapsamında değerlendirilebilir |
| Çocukların cinsel istismarı | TCK 103 | Katalog suç |
| Cinsel taciz | TCK 105 | Katalog suç değil |
| Reşit olmayanla cinsel ilişki | TCK 104 | Katalog suç değil |
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken husus, katalog suç olmanın zorunlu tutuklama anlamına gelmemesidir.
CMK 100/3’te kullanılan düzenleme, belirli şartlarda tutuklama nedeninin varsayılabilmesine imkân tanımaktadır. Bununla birlikte hâkim, kuvvetli suç şüphesini, ölçülülüğü ve adli kontrolün yeterli olup olmadığını ayrıca değerlendirmelidir.
Dolayısıyla katalog suçlarda da tutuksuz yargılama mümkündür.
Cinsel Saldırı Suçunda Tutuklama ve Tahliye
Cinsel saldırı suçu, TCK 102. maddesinde düzenlenmiştir.
Tutuklama bakımından en önemli ayrım, suçun TCK 102/1 kapsamında mı yoksa daha ağır nitelikteki hükümler kapsamında mı değerlendirildiğidir.
Basit Cinsel Saldırı Suçunda Tutuklama
TCK 102/1 kapsamında cinsel saldırı suçunun temel şekli için beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması durumunda ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası söz konusudur.
Bu suçlar CMK 100/3’teki katalog suç düzenlemesinin dışında bırakılmıştır.
Ancak katalog suç kapsamında bulunmaması, basit cinsel saldırı nedeniyle hiçbir şekilde tutuklama kararı verilemeyeceği anlamına gelmez.
Örneğin;
- Şüphelinin olaydan sonra kaçmaya çalışması,
- Mağduru şikâyetinden vazgeçirmeye yönelik baskıda bulunması,
- Tanıkları tehdit etmesi,
- Delilleri ortadan kaldırmaya yönelik somut girişimlerinin bulunması gibi durumlar tutuklama bakımından önem taşıyabilir.
Buna karşılık şüphelinin sabit ikametgâhının bulunması, çağrıldığında ifade vermesi, delillerin toplanmış olması ve mağdur veya tanıklar üzerinde baskı oluşturduğuna ilişkin somut bir verinin bulunmaması tahliye veya tutuksuz yargılama değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.
Nitelikli Cinsel Saldırı Suçunda Tutuklama
TCK 102/2 kapsamında vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen cinsel saldırı, daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.
Bu suç, CMK 100/3 kapsamındaki katalog suçlar arasında yer almaktadır.
Ancak nitelikli cinsel saldırı suçlamasında dahi aşağıdaki hususlar araştırılmalıdır:
- İddia edilen cinsel davranışın gerçekleştiğine ilişkin hangi somut deliller bulunmaktadır?
- Taraflar arasında cinsel ilişki yaşandığı kabul ediliyorsa uyuşmazlık rızanın varlığına mı ilişkindir?
- Adli muayene raporları iddiayı hangi ölçüde desteklemektedir?
- Mağdurun beyanları ile objektif deliller arasında önemli uyuşmazlıklar mevcut mudur?
- Şüphelinin kaçacağına veya delillere müdahale edeceğine ilişkin somut olgular bulunmakta mıdır?
- Adli kontrol tedbirleriyle yargılamanın güvenli biçimde sürdürülmesi mümkün müdür?
Özellikle tarafların daha önce duygusal ilişki yaşadığı olaylarda, önceki ilişkinin varlığı ile iddia edilen olay sırasındaki rıza birbirine karıştırılmamalıdır.
Tarafların sevgili olması, cinsel ilişkiye rıza gösterildiğini kendiliğinden kanıtlamaz. Bununla birlikte ilişkinin geçmişi, yazışmalar ve olayın gerçekleştiği koşullar somut olayda önem taşıyabilir.
Bu konuda Sevgiliyle Cinsel İlişki Suç mudur? başlıklı makalemizdeki Yargıtay kararları incelenebilir.
Cinsel Saldırı Suçunda Tahliye Nasıl Alınır?
Cinsel saldırı dosyalarında tahliye talebi hazırlanırken yalnızca sanığın suçlamayı reddetmesiyle yetinilmemelidir.
Öncelikle tutuklama kararına dayanak yapılan kuvvetli suç şüphesinin hangi delillerle desteklendiği belirlenmelidir.
Ardından bu delillerin iddia edilen suçla bağlantısı ve tutukluluğun sürdürülmesini gerektiren nedenlerin devam edip etmediği değerlendirilmelidir.
Örneğin soruşturma aşamasında mağdurun henüz ifadesinin alınmamış olması ve tanıklara baskı yapılacağına ilişkin somut riskler tutuklama değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Ancak daha sonraki aşamada mağdurun ve tanıkların ifadeleri alınmış, kamera kayıtları toplanmış ve adli incelemeler tamamlanmışsa delil karartma tehlikesinin devam ettiği iddiasının yeniden gerekçelendirilmesi gerekir.
Bu aşamada kaçma tehlikesinin bulunup bulunmadığı ve adli kontrol tedbirlerinin yeterliliği ayrıca incelenmelidir.
Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Tutuklama ve Tahliye
Çocukların cinsel istismarı suçu, TCK 103. maddesinde düzenlenmiştir.
TCK 103 kapsamındaki suçlar katalog suç niteliğindedir. Ancak bu durum, çocukların cinsel istismarı suçlamasıyla karşılaşan herkesin mutlaka tutuklanacağı anlamına gelmez.
Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Tutuklama Zorunlu mudur?
Çocuğun cinsel istismarı suçunda da tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin somut delillere dayanması gerekir.
Suçun niteliği ve kanunda öngörülen ağır cezalar, ölçülülük ve kaçma tehlikesi değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Ancak bunların tek başına bütün dosyalarda tutuklamayı zorunlu kıldığı söylenemez.
Özellikle aşağıdaki hususlar önem taşımaktadır:
- Çocuğun anlatımının içeriği ve hangi koşullarda alındığı.
- Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) veya adli görüşme kayıtları.
- Adli muayene ve bilirkişi raporları.
- Olayı doğrulayabilecek veya yanlışlayabilecek diğer deliller.
- Şüphelinin çocuk üzerinde baskı oluşturma imkânı ve buna ilişkin somut riskler.
- Delillerin toplanma aşaması.
- Adli kontrol tedbirlerinin yetersiz kalıp kalmayacağı.
Çocuğun anlatımı ceza soruşturmasında önemli bir delildir. Bununla birlikte beyanın değerlendirilmesinde çocuğun yaşı, gelişim düzeyi ve olayın niteliği dikkate alınmalıdır.
İfade alınırken çocuğun yeniden örselenmesinin önlenmesi ile şüpheli veya sanığın savunma hakkının korunması birlikte gözetilmelidir.
Cinsel İstismar Suçunda Sarkıntılık Nedeniyle Tutuklama
TCK 103/1 kapsamında sarkıntılık düzeyinde kalan cinsel istismar eylemleri için üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde uygulanacak cezanın alt sınırına ilişkin ayrıca düzenleme bulunmaktadır.
Sarkıntılık düzeyinde kalan eylemler de TCK 103 kapsamında olduğu için katalog suç değerlendirmesine tabidir.
Ancak yalnızca suçun adının çocukların cinsel istismarı olması, tutuklama nedenlerinin bireysel olarak değerlendirilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Ayrıca failin çocuk olması hâlinde Çocuk Koruma Kanunu ve çocuklara özgü tutuklama hükümleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Cinsel İstismar Suçunda Yaşta Hata Tahliye Sebebi Olabilir mi?
Bazı cinsel istismar dosyalarında mağdurun yaşı konusunda hata yapıldığı savunulmaktadır.
Örneğin mağdur gerçekte 15 yaşından küçük olmasına rağmen şüpheli, mağdurun daha büyük olduğunu düşündüğünü ileri sürebilir.
Bu durumda yaşa ilişkin yanılgının gerçek ve hukuken kabul edilebilir olup olmadığı araştırılmalıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 17.06.2014 tarihli, 2014/88 Esas ve 2014/334 Karar sayılı ilamı, TCK 30/1 kapsamında yaşta hata hükümlerinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
Yaşta hata iddiasını destekleyen somut bilgiler bulunması, isnat edilen suçun maddi unsurlarına ilişkin kastın değerlendirilmesini etkileyebilir.
Bu durumun kuvvetli suç şüphesi üzerindeki etkisi de tahliye incelemesinde tartışılabilir.
Ancak yalnızca mağdurun yaşının bilinmediğinin söylenmesi tahliye için yeterli değildir. Yanılgının hangi koşullarda ortaya çıktığı ve somut verilerle desteklenip desteklenmediği belirlenmelidir.
Konuyu ayrıntılı olarak Çocuğun Cinsel İstismarı Suçunda Yaşta Hata başlıklı yazımızda Yargıtay kararlarıyla ele aldık.
Boşanma Sürecinde Cinsel İstismar İddiası ve Tutuklama
Çocukların cinsel istismarı suçuna ilişkin bazı soruşturmalar, taraflar arasında boşanma ve velayet uyuşmazlığı devam ederken başlamaktadır.
Bu durumlarda taraflar arasında husumet bulunması tek başına suçlamanın gerçek dışı olduğunu göstermez.
Bununla birlikte isnadın ortaya çıkış zamanı, önceki aile içi uyuşmazlıklar, çocukla yapılan görüşmeler ve çocuğun farklı aşamalardaki anlatımları savunma bakımından önem taşıyabilir.
Yargıtay 14. Ceza Dairesinin 2020/2860 sayılı kararında, bağlantılı hukuk ve ceza dosyaları ile ÇİM kayıtlarının değerlendirilmesi gerektiğine işaret edilmiştir.
Söz konusu karar doğrudan bir tutuklama veya tahliye kararı değildir. Ancak soruşturmanın maddi temelinin araştırılması bakımından ortaya koyduğu esaslar, kuvvetli suç şüphesine ilişkin itirazların hazırlanmasında yol gösterici olabilir.
Bu meseleye ilişkin farklı sonuçlara ulaşan Yargıtay kararlarını Boşanma Sürecinde Cinsel İstismar İftirası başlıklı makalemizde inceledik.
Cinsel Taciz Suçunda Tutuklama ve Tahliye
Cinsel taciz suçu, TCK 105. maddesinde düzenlenmiştir.
Cinsel saldırıdan farklı olarak cinsel taciz suçunun oluşması için fiziksel temas zorunlu değildir.
Sözlü ifadeler, mesajlar, sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen davranışlar veya diğer cinsel amaçlı hareketler, şartları varsa cinsel taciz suçunu oluşturabilir.
Ancak cinsel taciz suçunda tutuklama imkânı değerlendirilirken temel suç ile nitelikli hâllerin birbirinden ayrılması gerekir.
Basit Cinsel Taciz Suçunda Tutuklama Olur mu?
TCK 105/1 kapsamında yetişkin bir kişiye karşı işlenen cinsel taciz suçunun temel şekli için üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir.
CMK 100/4 uyarınca, kanunda belirtilen istisnalar dışında, hapis cezasının üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.
Bu nedenle yetişkin bir mağdura karşı işlendiği ileri sürülen ve yalnızca TCK 105/1’in temel şekli kapsamında kalan cinsel taciz suçunda tutuklama yasağı bulunmaktadır.
Bu tür bir soruşturmada kanuni şartları varsa adli kontrol tedbirleri uygulanabilir.
Nitelikli Cinsel Taciz Suçunda Tutuklama
TCK 105/2’de suçun;
- Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak,
- Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanılarak,
- Elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak,
- Kanunda belirtilen diğer nitelikli hâllerle işlenmesi durumunda cezanın artırılması öngörülmektedir.
Ayrıca cinsel tacizin çocuğa karşı işlenmesi, TCK 105/1 kapsamında daha yüksek ceza aralığına tabidir.
Bu nedenle nitelikli cinsel taciz veya çocuğa yönelik cinsel taciz dosyalarında suçun kanuni ceza sınırına göre tutuklama yasağının bulunmadığı durumlar ortaya çıkabilir.
Ancak bu suçlar katalog suç değildir.
Dolayısıyla kuvvetli suç şüphesinin yanında kaçma veya delil karartma gibi tutuklama nedenlerinin bulunup bulunmadığı ve adli kontrolün yeterliliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Örneğin sosyal medya üzerinden cinsel taciz iddiasında bulunulduğunda, hesap sahibinin ve mesajları gönderen kişinin kimliği konusunda belirsizlik varsa bu durum kuvvetli suç şüphesinin değerlendirilmesini etkileyebilir.
Bunun yanında şüphelinin mağdura yönelik tehdit veya baskıda bulunduğuna dair somut deliller varsa bunlar da tutuklama bakımından önem taşıyabilir.
Cinsel taciz suçundan tutuklama kararı verilmişse ilk yapılması gerekenlerden biri, tutuklamanın hangi kanuni fıkra ve hangi somut olgulara dayandırıldığının incelenmesidir.
Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunda Tutuklama ve Tahliye
Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, TCK 104. maddesinde düzenlenmiştir.
Bu suç bakımından özellikle TCK 103’te düzenlenen çocukların cinsel istismarı suçuyla arasındaki fark önemlidir.
TCK 104/1 Kapsamında Tutuklama
TCK 104/1 uyarınca, cebir, tehdit ve hile olmaksızın 15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşını doldurmamış çocukla cinsel ilişkiye girilmesi, diğer şartları da varsa reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturabilir.
Bu suçun temel şekli için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
TCK 104/1 katalog suç kapsamında değildir.
Bu nedenle tutuklama bakımından CMK 100/1 ve 100/2 hükümleri önem taşımaktadır.
Şüphelinin kaçma ihtimaline, delilleri karartmasına veya mağdur ve tanıklar üzerinde baskı oluşturmasına ilişkin somut verilerin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
TCK 104/1 kapsamındaki suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Dolayısıyla şikâyet koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği de inceleme konusu yapılmalıdır.
Buna karşılık TCK 104/2 ve 104/3 hükümlerinde düzenlenen nitelikli hâllerde şikâyet şartı aranmamaktadır ve daha ağır cezalar öngörülmüştür.
Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunda Tahliye Gerekçeleri
Bu suç bakımından tahliye talebinde özellikle şu hususlar değerlendirilebilir:
- Mağdurun olay tarihindeki gerçek yaşının tespit edilmesi.
- Taraflar arasındaki ilişkinin hukuki niteliğinin belirlenmesi.
- Cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden bulunup bulunmadığının araştırılması.
- TCK 103 ile TCK 104 arasındaki suç vasfı ayrımının yapılması.
- TCK 104/1 yönünden şikâyet şartının değerlendirilmesi.
- Şüphelinin yaş konusunda hukuken kabul edilebilir bir hataya düşüp düşmediğinin araştırılması.
- Kaçma ve delil karartma risklerinin somutlaştırılması.
- Adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi.
Özellikle TCK 103 kapsamında yürütülen bir soruşturmada, elde edilen delillerin gerçekte TCK 104 kapsamında değerlendirme yapılmasını gerektirip gerektirmediği önem taşıyabilir.
Suçun hukuki niteliğindeki bu değişiklik katalog suç değerlendirmesini ve tutuklamanın ölçülülüğünü etkileyebilir.
Ancak TCK 104 kapsamında suç vasfının belirlenmesi, her durumda kendiliğinden tahliye sonucunu doğurmaz.
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Rıza ile Cinsel İlişki Cezası başlıklı makalelerimiz incelenebilir.
Cinsel Suçlarda Mağdurun Beyanı Tutuklama İçin Yeterli midir?
Cinsel suçlarda tutuklama bakımından en çok tartışılan konulardan biri, mağdurun beyanının kuvvetli suç şüphesi oluşturmak için yeterli olup olmadığıdır.
Bu soruya bütün dosyalar açısından geçerli olacak şekilde kesin bir cevap verilmesi doğru değildir.
Cinsel suçlar çoğu zaman başka kişilerin bulunmadığı ortamlarda gerçekleştiği için mağdurun anlatımı önemli bir delil olabilir.
Ancak mağdurun beyanının bulunması ile bu beyanın somut olayda kuvvetli suç şüphesini oluşturacak güvenilirliğe sahip olması birbirinden farklıdır.
Örneğin mağdurun anlatımının;
- Kendi içinde tutarlı olması,
- Diğer delillerle uyum göstermesi,
- Olayın gerçekleştiği yer ve zamanla bağdaşması,
- Varsa tıbbi ve teknik bulgularla desteklenmesi kuvvetli suç şüphesinin değerlendirilmesini etkileyebilir.
Buna karşılık beyanın esaslı noktalarda değişmesi veya objektif delillerle önemli ölçüde çelişmesi, suç şüphesinin gücünü etkileyebilir.
Ancak mağdurun farklı zamanlarda bazı ayrıntıları değişik biçimde anlatması da tek başına beyanın gerçek dışı olduğunu göstermez.
Özellikle çocuk mağdurların anlatımları değerlendirilirken yaş, gelişim düzeyi ve travma gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
Bu konudaki Yargıtay içtihatlarına Cinsel Suçlarda Mağdurun Çelişkili Beyanları başlıklı makalemizden ulaşabilirsiniz.
Önemli bir diğer ayrım şudur: Tutuklama için gerekli kuvvetli suç şüphesi ile mahkûmiyet için aranan ispat derecesi aynı değildir. Bu nedenle mahkûmiyet için henüz yeterli kesinlik bulunmaması, her durumda tutuklama şartlarının da oluşmadığı anlamına gelmez.
Cinsel Suçlarda Tahliye Nedenleri Nelerdir?

Cinsel suçlarda tahliye kararı verilmesine neden olabilecek hukuki durumlar yalnızca delil yetersizliğinden ibaret değildir.
Tutuklamanın başlangıcında mevcut olan bir nedenin zaman içerisinde ortadan kalkması da tahliye bakımından önem taşıyabilir.
1. Kuvvetli Suç Şüphesinin Zayıflaması
Tutuklama kararının dayanağı olan delillerin zaman içinde farklı bir anlam kazanması veya yeni delillerle suç şüphesinin zayıflaması tahliye değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Örneğin ilk aşamada yalnızca mağdurun anlatımına dayanan bir soruşturmada, sonradan elde edilen kamera veya konum kayıtlarının iddia edilen olayın gerçekleşme biçimiyle açık şekilde bağdaşmaması önemli olabilir.
Bu durumda mevcut delil tablosunun kuvvetli suç şüphesini desteklemeye devam edip etmediği yeniden değerlendirilmelidir.
2. Kaçma Şüphesinin Bulunmaması
Tutuklamanın önemli nedenlerinden biri şüpheli veya sanığın kaçma tehlikesidir.
Kaçma ihtimali değerlendirilirken yalnızca kanunda öngörülen cezanın ağırlığına dayanılması yeterli olmayabilir.
Şüpheli veya sanığın;
- Sabit ikametgâhının bulunması,
- Düzenli iş ve aile bağlarının olması,
- Soruşturma makamlarının çağrılarına uyması,
- Hakkındaki suçlamayı öğrendikten sonra kaçmaya yönelik davranış göstermemesi,
- Daha önce uygulanan adli kontrol yükümlülüklerine uygun davranması gibi hususlar birlikte değerlendirilebilir.
Bununla birlikte sabit ikametgâh veya aile bağlarının bulunması, somut kaçma tehlikesinin mevcut olduğu bir dosyada tek başına tahliye için yeterli değildir.
3. Delillerin Toplanmış Olması
Cinsel suç soruşturmalarında başlangıçta delillerin karartılması ihtimali nedeniyle tutuklama kararı verilmiş olabilir.
Ancak mağdurun ve tanıkların ifadeleri alınmış, kamera kayıtları toplanmış, dijital materyaller incelenmiş ve gerekli adli raporlar düzenlenmişse delil karartma nedeninin devam edip etmediği yeniden değerlendirilmelidir.
Özellikle tutukluluğun devamına ilişkin kararlarda, hangi delilin nasıl bir müdahale riski altında bulunduğunun açıklanması önemlidir.
Delillerin önemli ölçüde toplanması tahliye lehine bir gelişme olmakla birlikte mağdur veya tanıklar üzerinde baskı yapılması riski devam ediyorsa bu durum ayrıca değerlendirilmelidir.
4. Suçun Hukuki Niteliğinin Değişmesi
Tutuklama başlangıçta daha ağır bir suç vasfına dayandırılmış olabilir.
Örneğin nitelikli cinsel saldırı suçlamasıyla başlayan soruşturmada, yeni delillerin suçun TCK 102/1 kapsamında değerlendirilmesini gerektirdiği yönünde ciddi bir hukuki tartışma ortaya çıkabilir.
Benzer şekilde çocukların cinsel istismarı ile reşit olmayanla cinsel ilişki arasındaki ayrım bazı dosyalarda önem kazanabilir.
Bu tür durumlarda suç vasfının değişmesi, katalog suç hükümlerinin uygulanabilirliğini, beklenen cezanın ağırlığını ve tutuklamanın ölçülülüğünü etkileyebilir.
5. Adli Kontrol Tedbirlerinin Yeterli Olması
Tahliye talebi açısından önemli hususlardan biri, tutuklama yerine daha hafif koruma tedbirlerinin uygulanmasının mümkün olup olmadığıdır.
Şüpheli veya sanığın yurt dışına çıkışının yasaklanması, belirli aralıklarla kolluğa başvurması veya belirlenen bölgelere gitmemesi gibi tedbirler somut olayda yeterli olabilir.
Özellikle dosyada hangi tutuklama nedeninin bulunduğu belirlenerek bu nedenin hangi adli kontrol tedbiriyle karşılanabileceği açıklanmalıdır.
6. Tutukluluğun Ölçüsüz Hale Gelmesi
Tutuklama başlangıçta hukuka uygun olsa bile uzun süre devam etmesi her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
Soruşturma ve kovuşturmanın ilerlemesiyle birlikte tutukluluğun devamını gerektiren nedenler yeniden incelenmelidir.
Tutukluluk süresi uzadıkça devam kararlarının somut gerekçelere dayanması ve tutuklamanın hâlâ gerekli olduğunun ortaya konulması önem kazanır.
Kanuni azami tutukluluk süresinin dolmamış olması, tutukluluğun o süre boyunca mutlaka devam ettirilebileceği anlamına gelmez.
7. Şikâyet Koşulunun Ortadan Kalkması
Bazı cinsel suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturma yapılması şikâyete bağlıdır.
Şikâyete bağlı bir suçta geçerli şikâyetin bulunmaması veya usulüne uygun şikâyetten vazgeçme, dosyanın hukuki durumunu etkileyebilir.
Bu nedenle tutuklama kararının dayanağı olan suçun gerçekten şikâyete bağlı olup olmadığı araştırılmalıdır.
Ancak çocukların cinsel istismarı ve diğer cinsel suçların tamamında şikâyetten vazgeçmenin davayı sona erdireceği düşünülmemelidir. Kanundaki istisnalar ve somut suç vasfı mutlaka dikkate alınmalıdır.
Cinsel Suçlarda Tahliye İçin Hangi Deliller Kullanılabilir?
Cinsel suçlarda tahliye talebi hazırlanırken dosyadaki bütün delillerin ayrıntılı biçimde yeniden anlatılması her zaman gerekli değildir.
Asıl önemli olan, tutuklama kararının dayandığı şüphe ve riskleri etkileyebilecek delillerin belirlenmesidir.
Örneğin:
Kamera kayıtları: Şüphelinin olay yerindeki varlığını, zaman çizelgesini veya iddia edilen olayın gerçekleşme koşullarını aydınlatabilir.
HTS ve konum verileri: Tarafların iletişim kurup kurmadığına veya belirli zamanlarda nerede bulunduklarına ilişkin değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Ancak baz kayıtları her durumda kişinin kesin konumunu göstermez.
WhatsApp ve sosyal medya yazışmaları: Tarafların önceki ilişkisini, olayın öncesindeki veya sonrasındaki iletişimi ve bazı maddi olguları açıklayabilir.
Adli muayene raporları: Özellikle fiziksel temas içeren iddialarda önem taşıyabilir. Ancak muayenede bulgu bulunmaması, her cinsel suç iddiasını kendiliğinden çürütmez.
Tanık beyanları: Olayın gerçekleştiği koşullar veya tarafların davranışları hakkında bilgi verebilir.
ÇİM kayıtları: Çocuk mağdurların ifadelerinin hangi koşullarda alındığının ve anlatımlarının değerlendirilmesinde önemlidir.
Bu delillerin suçun ispatı bakımından taşıdığı değeri Cinsel Suçlar Nasıl İspat Edilir? başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Tahliye aşamasında ise özellikle söz konusu delillerin kuvvetli suç şüphesini ve tutuklamanın devamını gerektiren nedenleri nasıl etkilediği açıklanmalıdır.
Cinsel Suçlarda Tutuklama ve Tahliye Hakkında Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları
Cinsel suçlarda tutuklama değerlendirmesinde iki farklı içtihat grubu önem taşımaktadır.
Birincisi, tutuklama şartları ve kişi özgürlüğüne ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarıdır.
İkincisi ise cinsel suçlarda delillerin değerlendirilmesine ilişkin Yargıtay kararlarıdır.
Bu iki karar grubu birbirine karıştırılmamalıdır. Yargıtay’ın beraat veya mahkûmiyet yönünden verdiği bir karar, doğrudan tahliye kararı olarak nitelendirilemez.
Anayasa Mahkemesi: Adli Kontrolün Yetersizliği Gerekçelendirilmelidir
Anayasa Mahkemesinin 28.09.2023 tarihli, 2023/69 Esas ve 2023/165 Karar sayılı norm denetimi kararında, tutuklama ile adli kontrol arasındaki ilişki ve ölçülülük ilkesi değerlendirilmiştir.
Kararda, tutuklamanın gerekli ve ölçülü olup olmadığının değerlendirilmesinde adli kontrol tedbirlerinin yetersizliğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasının önemi vurgulanmıştır.
Bu ilke, cinsel suçlarda da geçerlidir.
Dolayısıyla mahkeme, tutukluluğun devamına karar verirken adli kontrolün neden yeterli olmayacağını somut olay üzerinden açıklamalıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2025/48 K.: Mağdur Beyanının Delillerle Birlikte Değerlendirilmesi
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.02.2025 tarihli, 2025/48 Karar sayılı ilamında cinsel saldırı suçuna ilişkin mağdur anlatımları ve diğer deliller değerlendirilmiştir.
Mağdurun beyanlarının bazı bölümlerinin olay yerindeki maddi bulgular ve diğer delillerle desteklenmesi önem taşımıştır.
Ceza Genel Kurulu, delillerin bütünü çerçevesinde suçların sabit olduğu sonucuna ulaşmıştır.
Bu karar, mağdurun anlatımının değerlendirilmesinde yalnızca beyan farklılıklarına odaklanılmaması, anlatımın diğer delillerle birlikte incelenmesi gerektiğini göstermektedir.
Tutuklama bakımından ise aynı yaklaşım, kuvvetli suç şüphesinin hangi somut verilere dayandığının belirlenmesi açısından önem taşır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/530 K.: Giderilemeyen Çelişkiler
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2023/530 Karar sayılı ilamında çocuğun cinsel istismarı iddiasına ilişkin mağdur anlatımları ve dosyadaki diğer deliller değerlendirilmiştir.
Ceza Genel Kurulu, anlatımların yeterince doğrulanmadığı ve giderilemeyen şüphelerin bulunduğu olayda suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır.
Bu karar da doğrudan tahliyeye ilişkin değildir.
Ancak dosyada esaslı çelişkilerin bulunması ve objektif delillerin bu çelişkileri giderememesi, tutuklamanın dayanağı olan kuvvetli suç şüphesinin devam edip etmediği bakımından önem taşıyabilir.
Her iki Yargıtay kararından çıkarılabilecek ortak sonuç, cinsel suçlarda delillerin tek tek ve birbirinden bağımsız değerlendirilmesi yerine dosyanın bütünüyle incelenmesi gerektiğidir.
Cinsel suçlarda beraat kararlarının hukuki temellerine Cinsel Suçlarda Beraat Nedenleri başlıklı makalemizde ayrıntılı olarak yer verdik.
Cinsel Suçlarda Tutuklamaya İtiraz Nasıl Yapılır?
Tutuklama kararına karşı CMK 101 ve 268 hükümlerine göre itiraz yoluna başvurulabilir.
CMK 268/1 uyarınca, kanunda ayrıca bir hüküm bulunmadıkça, hâkim veya mahkeme kararına karşı itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
Tutuklama kararına itiraz, kararı veren mercie sunulur.
Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltebilir. Yerinde görmezse kanunda öngörülen süre içerisinde dosyayı itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir.
Soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimliğinin tutuklama kararına karşı yapılan itirazlar, CMK 268/3-b kapsamında kural olarak ilgili asliye ceza mahkemesi hâkimi tarafından incelenir.
Kovuşturma aşamasında ise itiraz mercii, tutuklama kararını veren mahkemeye göre belirlenir.
Cinsel Suçlarda Tutuklamaya İtiraz Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Cinsel suçlarda tutuklamaya itiraz dilekçesi hazırlanırken şu konulara yer verilmesi faydalı olabilir:
- Tutuklama kararının hangi delillere dayandırıldığı.
- Bu delillerin kuvvetli suç şüphesi oluşturup oluşturmadığı.
- Suçun katalog suç kapsamında bulunup bulunmadığı.
- Kaçma veya delil karartma nedenlerinin somutlaştırılıp somutlaştırılmadığı.
- Şüpheli veya sanığın kişisel ve sosyal durumu.
- Tutuklama tedbirinin ölçülü olup olmadığı.
- Adli kontrol tedbirlerinin neden yeterli olabileceği.
- Sonradan elde edilen lehe delillerin tutuklama şartlarına etkisi.
İtiraz dilekçesinde yalnızca suçlamanın kabul edilmediğinin belirtilmesi yerine, tutuklama kararındaki hukuki ve fiilî gerekçelere somut karşılık verilmesi önemlidir.
Cinsel suçlarda genel savunmanın hazırlanmasına ilişkin açıklamalarımız ve örnek dilekçeler için Cinsel Suçlarda Savunma Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? başlıklı yazımız incelenebilir.
Cinsel Suçlarda Tahliye Talebi Ne Zaman Yapılabilir?
CMK 104 uyarınca şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir.
Dolayısıyla tutuklamaya karşı yapılan ilk itirazın reddedilmiş olması, daha sonraki aşamalarda tahliye talep edilmesine engel değildir.
Örneğin;
- Yeni bir kamera kaydının dosyaya girmesi,
- Bilirkişi incelemesinin tamamlanması,
- Mağdur ve tanıkların ifadelerinin alınması,
- Suç vasfının değişmesi,
- Tutukluluk süresinin uzaması,
- Adli kontrol tedbirlerinin yeterli hale gelmesi gibi gelişmeler yeni bir tahliye talebinde değerlendirmeye alınabilir.
CMK 105 kapsamında tahliye istemi hakkında, kanunda belirtilen usule göre kural olarak üç gün içerisinde karar verilmesi öngörülmüştür.
Ayrıca CMK 108 uyarınca tutukluluğun devamının gerekip gerekmediği belirli aralıklarla incelenmektedir. Soruşturma aşamasında en geç otuzar günlük süreler itibarıyla denetim yapılması gerekir.
Kovuşturma aşamasında ise mahkeme her duruşmada veya koşullar gerektirdiğinde duruşmalar arasında tutukluluk durumunu değerlendirebilir.
Bu nedenle tahliye talebinin yalnızca ilk tutuklama kararına itirazdan ibaret olduğu düşünülmemelidir.
Cinsel Suçlarda Adli Kontrol ile Tahliye Mümkün müdür?
Cinsel suçlarda tutuklama şartları bulunsa dahi adli kontrol tedbirlerinin yeterli olacağı kanaatine varılırsa tutuklama yerine adli kontrol uygulanabilir.
CMK 109 kapsamında uygulanabilecek tedbirlerden bazıları şunlardır:
- Yurt dışına çıkış yasağı.
- Belirlenen zamanlarda kolluğa başvurma.
- Konutu terk etmeme.
- Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmeme.
- Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme.
- Kanunda öngörülen diğer uygun yükümlülükler.
Özellikle cinsel suçlara ilişkin dosyalarda mağdurun güvenliği ve tanıklar üzerinde baskı oluşturulması ihtimali önemli olabilir.
Bu nedenle adli kontrolün yeterliliği değerlendirilirken şüphelinin veya sanığın mağdurla ilişkisi, olayın niteliği ve somut riskler dikkate alınmalıdır.
Örneğin şüphelinin belirli bir bölgeye gitmesinin yasaklanması veya düzenli olarak kolluğa başvurması, bazı dosyalarda tutuklamayla ulaşılmak istenen amacın daha hafif tedbirlerle sağlanmasına imkân verebilir.
Ancak adli kontrolün yeterli olup olmadığı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Cinsel Suçlarda Tutukluluk Süresi Ne Kadardır?
Tutukluluk süreleri CMK 102. maddesinde düzenlenmiştir.
Tutukluluk süresi belirlenirken suçun yalnızca cinsel suç olması değil, yargılamanın hangi mahkemenin görev alanına girdiği ve soruşturmanın hangi aşamada bulunduğu önemlidir.
Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Girmeyen Suçlarda
CMK 102/1 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde tutukluluk süresi en çok bir yıldır.
Zorunlu hâllerde gerekçeleri gösterilerek altı ay daha uzatılabilir.
Ağır Ceza Mahkemesinin Görevine Giren Suçlarda
CMK 102/2 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde temel tutukluluk süresi en çok iki yıldır.
Zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilen süre, genel düzenleme bakımından toplam üç yılı aşamaz.
Kanunda belirli devlet güvenliği ve terör suçlarına yönelik ayrıca daha uzun uzatma imkânı öngörülmüştür. Ancak cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bu özel suç grupları arasında değildir.
Dolayısıyla cinsel suçlara ilişkin ağır cezalık dosyalarda, diğer özel durumlar saklı kalmak üzere, genel düzenleme kapsamında iki yıllık temel süre ve üç yıllık uzatma sınırı dikkate alınmalıdır.
Soruşturma Aşamasında Tutukluluk Süresi
CMK 102/4 kapsamında soruşturma aşaması yönünden ayrıca süre sınırlamaları bulunmaktadır.
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde soruşturma evresindeki tutukluluk süresi kural olarak altı ayı; ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise bir yılı geçemez.
Kanunda belirli suç grupları ve toplu olarak işlenen suçlar bakımından özel süreler düzenlenmiştir.
Ayrıca fiili işlediği sırada çocuk olan kişiler açısından CMK 102/5’te daha kısa tutukluluk süreleri öngörülmektedir.
Önemli Not: Bu süreler, tutuklamanın otomatik olarak belirtilen sınırlara kadar devam edeceği anlamına gelmez. Tutuklama nedenleri daha önce ortadan kalkmışsa tahliye kararı verilmesi gerekir.
Cinsel İftira İddiası Tutuklamaya Engel Olur mu?
Haksız yere cinsel suçla itham edildiğini ileri süren şüpheli veya sanık, suçlamanın gerçek dışı olduğunu gösteren delillerin toplanmasını talep edebilir.
Ancak yalnızca kendisine iftira atıldığını söylemesi, tutuklama nedenlerinin bulunmadığını kendiliğinden göstermez.
Bu nedenle öncelikle isnadın hangi delillere dayandığı araştırılmalıdır.
Örneğin;
- Olayın gerçekleştiği iddia edilen tarihte başka yerde bulunulduğunu gösteren kayıtlar,
- Mağdurun iddiasıyla açıkça bağdaşmayan objektif bilgiler,
- Olayın ortaya çıkış koşullarını açıklayan yazışmalar,
- Taraflar arasındaki önceki uyuşmazlıkların somut belgeleri savunmada önem taşıyabilir.
Ancak şikâyetin geç yapılması, taraflar arasında husumet bulunması veya mağdurun bazı ayrıntıları farklı anlatması tek başına iftiranın ispatlandığı anlamına gelmez.
Cinsel iftira iddiasının hangi delillerle araştırılabileceğini Cinsel İftira Nasıl Kanıtlanır? başlıklı makalemizde ele aldık.
Ayrıca haksız cinsel suç isnadıyla karşılaşan kişilerin hukuki haklarına Cinsel İftira Mağdurları başlıklı yazımızda yer verdik.
Cinsel Suçlarda Tutuklama ve Tahliye Hakkında Sık Sorulan Sorular
Cinsel suçtan şikâyet edilen kişi hemen tutuklanır mı?
Hayır. Cinsel suçtan şikâyet edilmesi tek başına tutuklama sebebi değildir. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, tutuklama nedeni ve diğer kanuni şartlar değerlendirilmelidir.
Cinsel istismar suçundan tutuksuz yargılama olur mu?
Evet. Çocukların cinsel istismarı katalog suç olmakla birlikte tutuklama zorunlu değildir. Kuvvetli suç şüphesinin durumu, tutuklama nedenleri, ölçülülük ve adli kontrolün yeterliliği değerlendirilerek tutuksuz yargılama kararı verilebilir.
Cinsel saldırı suçunda ilk duruşmada tahliye olur mu?
Olabilir. Ancak ilk duruşmada tahliye edilmenin kesin bir kuralı bulunmamaktadır. Mahkeme dosyadaki delilleri, tutuklama nedenlerinin devam edip etmediğini ve adli kontrolün yeterliliğini değerlendirerek karar verir.
Cinsel suçlarda sadece mağdur beyanıyla tutuklama olur mu?
Mağdur beyanı somut olayın koşullarına göre kuvvetli suç şüphesinin değerlendirilmesinde önemli olabilir. Ancak beyanın güvenilirliği, dosyadaki diğer olgular, tutuklama nedenleri ve ölçülülük birlikte değerlendirilmelidir.
Adli tıp raporunda bulgu olmaması tahliye sebebi midir?
Adli muayenede bulgu bulunmaması bazı dosyalarda suç şüphesinin değerlendirilmesini etkileyebilir. Ancak her cinsel suç fiziksel iz bırakmadığı için yalnızca raporda bulgu bulunmaması otomatik olarak tahliye veya beraat sonucunu doğurmaz.
Cinsel suçlarda şikâyetten vazgeçilirse tahliye olur mu?
Bu sorunun cevabı suçun hukuki niteliğine bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda usulüne uygun vazgeçme önemli sonuçlar doğurabilir. Ancak bütün cinsel suçlar şikâyete bağlı değildir. Bu nedenle suçun hangi TCK maddesi kapsamında değerlendirildiği araştırılmalıdır.
Cinsel taciz suçundan tutuklama olur mu?
Yetişkin mağdura karşı işlenen ve TCK 105/1’in temel şekli kapsamında kalan cinsel taciz suçunda CMK 100/4 gereğince tutuklama yasağı bulunmaktadır. Ancak nitelikli hâllerde veya çocuğa karşı işlenen cinsel tacizde kanuni ceza sınırlarına göre farklı değerlendirme yapılabilir.
Cinsel suçlarda tutuklamaya itiraz süresi kaç gündür?
CMK 268/1 uyarınca, kanunda ayrıca hüküm bulunmadıkça tutuklama kararına itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
Cinsel suçlarda tutuklamaya itiraz reddedilirse yeniden tahliye istenebilir mi?
Evet. CMK 104 gereğince soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında tahliye talep edilebilir. Yeni delillerin ortaya çıkması veya tutukluluk koşullarının değişmesi özellikle önem taşıyabilir.
Cinsel suçtan tutuklanan kişi mutlaka ceza alır mı?
Hayır. Tutuklama bir mahkûmiyet kararı değildir. Tutuklanan kişi yargılama sonucunda beraat edebilir. Mahkûmiyet için aranan ispat şartları ile tutuklama için aranan kuvvetli suç şüphesi birbirinden farklıdır.
Cinsel Suçlarda Tutuklama ve Tahliye Sürecinde Hukuki Savunmanın Önemi

Cinsel suçlarda tutuklama, kişinin özgürlüğünü doğrudan etkileyen ağır bir koruma tedbiridir.
Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, cinsel taciz ve reşit olmayanla cinsel ilişki suçlarının hukuki özellikleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle bütün cinsel suçlar bakımından aynı tutuklama veya tahliye değerlendirmesinin yapılması doğru değildir.
Özellikle;
- Suçun katalog suç kapsamında bulunup bulunmadığı,
- Kuvvetli suç şüphesini destekleyen deliller,
- Kaçma ve delil karartma nedenleri,
- Tutuklama kararının somut gerekçeleri,
- Adli kontrol tedbirlerinin yeterliliği,
- Tutukluluk süresi birlikte değerlendirilmelidir.
Tutuklama kararının hukuka uygunluğu yalnızca başlangıçta değil, tutukluluk devam ettiği sürece de incelenmelidir.
Cinsel suçlarda etkili bir tahliye talebi, suçlamanın genel olarak reddedilmesinden ibaret olmamalıdır. Tutuklama kararına esas alınan deliller ve nedenler belirlenerek bunların neden mevcut olmadığının veya neden artık tutukluluğun devamını gerektirmediğinin somut biçimde açıklanması gerekir.
Ayrıca cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan farklı olarak TCK 226’da düzenlenen müstehcenlik suçunun ayrı tutuklama şartları bulunmaktadır. Bu konuda Müstehcenlik Suçunda Tutuklama ve Tahliye başlıklı makalemiz incelenebilir.
Sonuç olarak cinsel suçlarda tahliye mümkündür. Ancak tahliye kararı verilmesi, somut dosyadaki delil durumuna, tutuklama nedenlerine, suçun hukuki niteliğine ve adli kontrol tedbirlerinin yeterliliğine bağlıdır. Bu nedenle her dosya kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.


